*Shalakya Tantra definition* *Netra Roga* Samanya Nidan Samprapti Purvarupa Samanya Chikitsa Drishti definition Dvitiya Patalagata Timira Tritiya Patalagata Timira Kriyakalpa definition Kriyakalpa types/ bheda (5 or 7) Bidalaka definition Seka definition Pindi definition Ascyotana definition Samyak Tarpana Lakshan Tarpana Ayoga/Hinayoga lakshana Tarpana atiyoga lakshana *Shiro-Karna-Nasa- Mukha Nidan* Shiroraga Nidan Mukharoga Nidan give sloka with meaning
Shalakya Tantra definition Netra Roga Samanya Nidan Samprapti Kriyakalpa Ayurveda
Shalakya Tantra definition Netra Roga Nidan Samprapti Kriyakalpa Bidalaka Seka Pindi Ascyotana Tarpana
Shiroroga Nidan Mukharoga Nidan sloka Ayurveda Shalakya Tantra definition meaning Sanskrit
Netra Roga Samanya Nidan Samprapti Purvarupa Samanya Chikitsa Drishti definition Dvitiya Tritiya Patalagata Timira Tarpana lakshana Seka Bidalaka Pindi Ascyotana definition
Netra Roga Samanya Nidan Samprapti Purvarupa Drishti definition Patalagata Timira Dvitiya Tritiya symptoms Ayurveda Sushruta
Netra Roga Samanya Nidan Samprapti Purvarupa Samanya Chikitsa Drishti definition Tarpana lakshana atiyoga hinayoga Seka Bidalaka Pindi Ascyotana Mukharoga Nidan sloka
Tarpana samyak atiyoga hinayoga lakshana Bidalaka Seka Pindi Ascyotana definition Mukharoga Nidan sloka Sanskrit Ayurveda
"Shalakayam Pravartatae Iti Shalakya Tantram" "That which is dealt with using a Shalaka (probe/instrument) is called Shalakya Tantra."
| # | Causative Factor | Meaning |
|---|---|---|
| 1 | Doorekshanat | Prolonged gazing at distant objects |
| 2 | Ushnabhitaptasya Jalepraveshat | Entering cold water immediately after exposure to heat |
| 3 | Swapna Viparyayat | Disturbed or improper sleep |
| 4 | Kopa, Shoka, Klesha | Anger, grief, mental stress |
| 5 | Abhighata | Trauma/injury to the eye |
| 6 | Vegavarodha | Suppression of natural urges |
| 7 | Chardi Nigraha | Suppressing vomiting reflex |
| 8 | Dhooma Nisevana | Exposure to smoke/smoking |
| 9 | Sukshma Nirikshanat | Continuously observing minute objects |
| 10 | Ati Ushna, Katu, Kshara Ahara Sevana | Excess intake of hot, pungent, alkaline foods |
| 11 | Atirodana | Excessive weeping |
| 12 | Aatapa Sevana | Excessive sun exposure |
| 13 | Ambukreeda | Playing/remaining in water for too long |
These are general prodromal symptoms; specific Purvarupa is considered "Avyakta" (undefined/unclear).
"Drish" Dhatu + "Ktin" Pratyaya = Drishti Meaning: "The process/instrument by which we see."
| Interpretation | Meaning |
|---|---|
| Drishti = Retina | Explains diseases like Pitta Vidagdha Drishti, Dhumdarshi |
| Drishti = Vision | The act or capacity of seeing |
| Drishti Mandala = Pupil | The circular aperture of the iris |
| Drishti Mani = Crystalline Lens | The transparent biconvex structure |
| Drishti = Functional unit of the eye | Composed of all essential Dhatus of the eyeball |
"Timi + Kirach pratyaya = Timira" (Unadi Sutra) - that which causes darkness of vision.
"Dwitiye tu viparyastam drishtam cha samasam smritam"
| Symptom | Modern Correlation |
|---|---|
| Sees Makshika, Matsya, Kesha (flies, fish, hair) | Floaters (Muscae volitantes) |
| Sees Jala, Megha (water, clouds) | Metamorphopsia |
| Sees bright dots like stars, lightning | Photopsia |
| Objects kept near appear far; far objects appear near | Loss of depth perception |
| Unable to thread a needle (Suchi vyadhana ashakyata) | Presbyopia |
| Sees parts of a face as incomplete | Scotoma (field defects) |
| Objects appear as if bifurcated/doubled | Diplopia |
Modern correlation: 2nd Patalagata Timira corresponds to early/intermediate vitreoretinal disorders, vitreous floaters, and retinal changes.
"Trite raga prapthi - vividhavarnabhasa" "In the third Patala, different colors are perceived corresponding to the Dosha involved."
| Dosha Involved | Color Perceived | Modern Correlation |
|---|---|---|
| Vataja | Reddish-black (Rakta-Krishna varna) | Nuclear/cortical cataract changes |
| Pittaja | Yellow or blue (Peeta/Nila varna) | Yellow nuclear sclerosis |
| Kaphaja | White (Shukla varna) | White mature cataract |
| Raktaja | Red (Rakta varna) | Hemorrhagic/vascular changes |
| Sannipataja | Multiple colors (Nana varna) | Mixed/complicated cataract |
Modern correlation: 3rd Patalagata Timira corresponds to mature/hypermature cataract and vitreous opacification. Kacha = Cataract.
"Kriya cha Kalpa cha Kriyakalpa"
Just as Panchakarma is the foundation of treatment in Kayachikitsa (general medicine), Netra Kriyakalpa is the foundation of treatment in Netra Chikitsa (ophthalmology).
Note: Acharya Sushruta does not separately mention Pindi and Bidalaka. Acharya Sharangdhara added these and described all seven as "Netra Prasadan Karma" (procedures maintaining proper eye function without side effects).
Definition: Bidalaka is the application of medicated paste over the outer surface of the closed eyelids, leaving the eyelashes free. It is a type of Lepa Kalpana (paste application).
"Dhara prakarana sekha" - pouring of medicated liquid over the affected part in a continuous stream.
"Vastravesthita pinda dharana = Pindi" - The cloth-bound bolus kept over the eyes.
"Aushadha bindu patana aschyotana" - Dropping medicinal bindu (drops) into the eyes.
"Tarpayati netra iti Tarpana" - That which satisfies/nourishes the eye.
| Nidana | Meaning |
|---|---|
| Baashpa Nigraha | Withholding strong emotions, suppressing tears |
| Atirodana | Excessive crying/weeping |
| Atisvaapna / Atiprajagara | Excessive sleep OR excessive wakefulness |
| Ati Ushna / Ati Sheeta | Excessive exposure to heat or cold |
| Shiro Abhighata | Trauma/injury to the head |
| Vegavarodha | Suppression of natural urges |
| Aatapa Sevana | Excessive sun exposure |
| Dhooma Nishevana | Excessive smoking/smoke inhalation |
| Ati Ambukreeda | Excessive water sports/being in water |
| Ushna Dravya Sevana | Intake of hot, spicy substances |
| Krodha, Shoka | Anger, grief, mental stress |
| Ati Vyavaya | Excessive sexual activity |
| Purisha Mutra Vegavarodha | Suppression of stool/urine urges |
| Shirahkampa | Head injury causing tremors |
"Atibhojana mithyahara katu tikshna ati sevana | Divaswapna ratrijagrana vegavarodha eva cha || Ati ushna bhojana sevat asuchi dharan tat tatha | Danta mala mala sanchaya mukha roga karanam smritam ||"
| Nidana | Meaning |
|---|---|
| Atibhojana | Overeating |
| Mithyahara | Improper diet |
| Katu, Tikshna, Ushna Ahara | Excess pungent, sharp, hot food |
| Danta Mala Sanchaya | Accumulation of dental plaque/tartar |
| Asuchi Dharana | Improper oral hygiene |
| Vegavarodha | Suppression of natural urges |
| Divaswapna | Daytime sleep |
| Ratrijagrana | Night-waking/inadequate sleep |
| Pradushta Danta Kastha | Use of contaminated tooth-stick (datun) |
| Ati Amla Sevana | Excessive intake of sour substances |
| Abhighata | Trauma to oral cavity |
| Krimi | Oral parasites/organisms |
| Topic | Key Points |
|---|---|
| Shalakya Tantra | Branch for Urdhwajatrugata Rogas; uses Shalaka (probe); also called Urdhwanga Chikitsa |
| Netra Roga Nidana | 13+ causes: Doorekshana, Abhighata, Vegavarodha, Dhooma, Stress, dietary errors |
| Samprapti | Dosha Prakopa → Sanchara via Roopavaha Siras → Patala Lodgement → Disease |
| Purvarupa | Avyakta (non-specific): Guruta, Toda, Daha, Kandu, Vihanyamana Rupa |
| Samanya Chikitsa | Nidana Parivarjana, Ahara, Tarpana, Nasya, Virechana, Kriyakalpa |
| Drishti | Functional unit of eye; derived from "Drish+Ktin"; = Retina/Pupil/Lens/Vision |
| Dvitiya Patalagata | Floaters, photopsia, diplopia, depth perception loss, presbyopia |
| Tritiya Patalagata | Kacha; colored vision by Dosha; Vata=reddish-black, Pitta=yellow/blue, Kapha=white |
| Kriyakalpa (5) | Per Sushruta: Tarpana, Putapaka, Seka, Aschyotana, Anjana |
| Kriyakalpa (7) | Per Vagbhata/Sharangdhara: above + Pindi + Bidalaka |
| Bidalaka | Paste on outer eyelid; eye looks like cat's eyes |
| Seka | Continuous stream of liquid poured over closed eyes; for severe conditions |
| Pindi | Modification of Bidalaka; paste packed in cloth; poultice over eyelids |
| Aschyotana | Eye drops; 1st-line Kriyakalpa; ~10 drops per session |
| Samyak Tarpana | Laghuta, Tejas, Prasada, Praharsha, Vikasita Akshi |
| Hinayoga Tarpana | Guruta, Toda, Kandu, Dryness, Avila Drishti persist |
| Atiyoga Tarpana | Shopha, Raga, Fever, Vomiting, Shiroguruta, worsening vision |
| Shiroroga Nidan | 11 types; causes: Baashpa Nigraha, stress, dietary errors, suppression of urges |
| Mukharoga Nidan | 65 types; causes: Mithyahara, Danta Mala, Asuchi, Vegavarodha, Abhighata |
I need sloka in Sanskrit or devnagri language with meaning pdf bna ke do
Shalakya Tantra Slokas
PDF Document · PDF
| Section | Topic |
|---|---|
| 1 | Shalakya Tantra Definition — परिभाषा (Sloka + Meaning) |
| 2a | Netra Roga Samanya Nidan — सामान्य निदान (Sloka) |
| 2b | Samprapti — सम्प्राप्ति (Pathogenesis Sloka) |
| 2c | Purvarupa — पूर्वरूप (Prodromal Symptoms Sloka) |
| 2d | Samanya Chikitsa — सामान्य चिकित्सा (Sloka) |
| 3 | Drishti Definition — दृष्टि परिभाषा (Sloka) |
| 4 | Dvitiya + Tritiya Patalagata Timira (Slokas with modern correlation) |
| 5 | Kriyakalpa Definition + 5/7 Types (Slokas) |
| 6a-6d | Bidalaka, Seka, Pindi, Aschyotana — Definitions (Slokas) |
| 7 | Tarpana — Samyak / Hinayoga / Atiyoga Lakshana (Slokas) |
| 8 | Shiroroga Nidan + 11 types table |
| 9 | Mukharoga Nidan — मुखरोग निदान (Full Sloka + Meaning + 65 types table) |
This sloka is not right correct it in Sanskrit and give pdf with meaning
Sushruta Samhita Uttara Tantra exact sloka Netra Roga Nidan Sanskrit original text Kriyakalpa Tarpana samyak lakshana
Sushruta Samhita Uttara Tantra 18 Kriyakalpa sloka Sanskrit text Seka Aschyotana Bidalaka Pindi original
exact Sanskrit sloka Kriyakalpa Tarpana Seka Aschyotana Bidalaka Pindi definition samyak hinayoga atiyoga lakshana Netra Roga Nidan Mukharoga Shiroroga
exact Sanskrit sloka "नेत्ररोग निदान" "क्रियाकल्प" "तर्पण" "सेक" "आश्चयोतन" "बिडालक" Sushruta Uttara Tantra original text
Sanskrit sloka Kriyakalpa definition Tarpana Seka Aschyotana Bidalaka Pindi Samyak Hinayoga Atiyoga Netra Roga Nidan Mukharoga Shiroroga original Devanagari
wisdomlib sushruta samhita uttara tantra chapter 18 kriyakalpa Sanskrit text tarpana seka aschyotana definition sloka
exact Sanskrit sloka Tarpana definition samyak yoga hinayoga atiyoga lakshana Seka Aschyotana Bidalaka Pindi Kriyakalpa